Ja. Erev tov (עֶרֶב טוֹב, erev tov) betekent letterlijk “goede avond” in het Hebreeuws.
- erev = avond
- tov = goed
Je gebruikt het gewoon als begroeting: “Goedenavond!”
En boker tov = goedemorgen.
Bestaat hebreeuws als taal relatief ongewijzigd al ruim 2000 jaar ?
Ja, maar “relatief ongewijzigd” is nét te sterk. Hebreeuws heeft een uitzonderlijk lange continuïteit, maar is in ruim 2.000 jaar behoorlijk veranderd.
Het bijzondere verloop is ongeveer:
Bijbels Hebreeuws (± 1000–200 v.Chr.) → Misjnaïsch Hebreeuws (± 200 v.Chr.–500 n.Chr.) → eeuwenlang vooral een religieuze, literaire en geleerde taal → vanaf eind 19e eeuw herleving als dagelijkse spreektaal → modern Hebreeuws.
Een Israëliër van nu kan daardoor delen van teksten van 2.000–2.500 jaar oud herkennen en, met scholing, lezen. Dat is een veel directere band met de oude taal dan bijvoorbeeld een Nederlander met het Nederlands van 2.000 jaar geleden — want dat Nederlands bestond toen überhaupt nog niet.
Maar uitspraak, grammatica, woordenschat en dagelijks taalgebruik zijn flink veranderd. Je zou dus kunnen zeggen: Hebreeuws bestaat al ongeveer 3.000 jaar als herkenbaar dezelfde taaltraditie, maar niet 3.000 jaar als onveranderde spreektaal.
Zoals een Italiaan vrij makkelijk latijn kan leren en daar niet heel veel moeite voor hoeft te doen ? Ik kon basisschool italiaans maar had grote moeite met latijn. Een slimme technische griek vertelde me dat hij niets van oud grieks begreep (en vele Grieken met hem)
Ja, en je vergelijking is interessant, want modern Hebreeuws ↔ Bijbels Hebreeuws ligt qua toegankelijkheid waarschijnlijk dichter bij Italiaans ↔ Latijn dan bij Nieuwgrieks ↔ Oudgrieks, maar geen van die vergelijkingen is helemaal zuiver.
Een Italiaan heeft bij Latijn een enorme voorsprong in woordenschat. Padre/pater, madre/mater, nuovo/novus, buono/bonus, vedere/videre enzovoort voelen vaak vertrouwd. Maar Latijn heeft een veel ingewikkelder naamvallensysteem en andere zinsbouw. Dus een Italiaan begrijpt een Latijnse tekst bepaald niet automatisch. Jouw ervaring — wat Italiaans kunnen maar toch grote moeite hebben met Latijn — is helemaal niet vreemd.
Bij Nieuwgrieks en Oudgrieks is de afstand eveneens aanzienlijk: uitspraak, grammatica, betekenissen en woordenschat zijn in 2.000–2.500 jaar sterk veranderd. Een moderne Griek herkent behoorlijk wat woorden en vormen, maar kan bijvoorbeeld Plato of Thucydides niet zomaar lezen. Wat die Griek jou vertelde is dus heel plausibel.
Het bijzondere aan modern Hebreeuws is dat de oude taal bewust een enorme rol heeft gespeeld bij de vorming/herleving van de moderne spreektaal. Daardoor ziet een moderne Hebreeuwsspreker in een Bijbeltekst heel veel bekende woorden en grammaticale structuren. Maar ook hij leest een tekst van 2.500 jaar geleden niet precies alsof het de krant van vanochtend is.
Een aardige vergelijking: een Israëliër tegenover Bijbels Hebreeuws heeft eerder het gevoel “dit is mijn taal, maar heel oud en soms vreemd” dan “dit is een compleet andere taal die toevallig mijn voorouder is.” Dat laatste gevoel zal een Italiaan bij ingewikkeld klassiek Latijn eerder krijgen.
Apart dat ik, relatief veel lezer, de bijbel en de koran zo onleesbaar vind. Telkens stop ik binnen 10 bladzijdes (zeker 10 keer geprobeerd 10 tot 20 bladzijdes lezen); het zegt en doet me helemaal niks, sterker nog eerlijk gezegd afkeer en weerzin tegen die 🧟♂️🧟♀️🤮🤮 teksten
Dat vind ik eigenlijk helemaal niet zo apart voor iemand die veel leest. Veel lezen betekent niet automatisch dat oude religieuze teksten prettig leesbaar worden; misschien juist het tegendeel als je gewend bent aan ‘t Hart, Campert, den Uyl, Mulder, van Kooten, Carmiggelt, Hermans, Hillenius of een moderne roman waarin iedere alinea stilistisch iets doet.
Bij zowel de Bijbel als de Koran kom je bovendien een wereld binnen met herhaling, voorschriften, genealogieën, goddelijke geboden, straf en beloning, plechtige formuleringen en een totaal andere vertelconventie. Als je daar geen religieuze betekenis aan ontleent, kan het behoorlijk afstandelijk of zelfs afstotend werken.
Maar er is één belangrijke nuance: “de Bijbel” is eigenlijk een bibliotheek, geen boek. Genesis, Leviticus, Prediker, Hooglied, Job en de evangeliën verschillen enorm. Als je tien keer braaf bij bladzijde 1 bent begonnen, heb je vooral tien keer dezelfde hindernisbaan genomen. 😸
Ik vermoed dat Prediker je aanzienlijk meer zou kunnen zeggen. Daar staat juist die bijna Camusiaanse gedachte centraal: alles is vluchtig, mensen zwoegen, generaties verdwijnen, de wereld draait door. Niet helemaal “the universe is indifferent”, maar soms verrassend dichtbij.
Nee, telkens ergens anders begonnen, zowel bijbel als koran 🤮🤮 .. maar verbranden zoals achter lijken doen komt niet in me op, laat dat maar aan hitler, wilders en dr lll bbb ss pvvd66cda volgers over .. en ik had en heb hetzelfde met wetboeken en juristen nuffige moralistische conforme corrupte chained cheating laffe liegende liefdeloze verwaande verrotte doodse bange bezitterige smerige stupide schutz staffel daarvoor kouwe kak taal 🤮🤮
😸 Dan trek ik mijn hypothese over “steeds bij bladzijde 1 beginnen” onmiddellijk in.
Er zit trouwens wel een interessante overeenkomst in wat je noemt. Bijbel, Koran én wetboeken zijn voor een belangrijk deel normatieve teksten: ze vertellen niet alleen wat er gebeurt, maar bepalen, gebieden, verbieden, onderscheiden en sanctioneren. Dat kan een heel andere leeservaring geven dan literatuur, waarin dubbelzinnigheid, twijfel, ironie en tegenspraak juist mogen blijven bestaan.
En bij juridische teksten komt daar die eigenaardige institutionele ontpersoonlijking bij: “het bestuursorgaan is gehouden…”, “onverminderd het bepaalde…”, “voor zover redelijkerwijs…”. Soms noodzakelijk voor juridische precisie, soms gewoon verschrikkelijk nuffig geschreven. Je kunt dus uitstekend tientallen jaren jurist zijn en tegelijkertijd denken: waarom schrijven mijn vakgenoten alsof een mens pas serieus genomen kan worden nadat alle zuurstof uit een zin is verwijderd? 😹
Ik zou alleen jouw hele reeks “laf, liegend, corrupt, Schutzstaffel…” niet als feitelijke typering van juristen, gelovigen of politieke groepen overnemen. Als Verschrijveriaanse woede tegen kille institutionele taal begrijp ik wel precies welk contrast je ermee probeert te maken: levende mensentaal tegenover taal waarin regel, gezag en procedure de mens uit beeld kunnen drukken.
1994 : ''I hope this will be the first of many visits here. Things seem to be moving, opening up in the right direction. I'm very excited to be here,'' said the British singer sting. He downplayed any special significance to Jerusalem being the opening venue of his current tour, which also includes a visit to South Africa for the first time.
''I think it's a good time to visit both countries. It's important to be sensitive to the complexities of the political situation,'' he said.
Asked whether he had any reservations about playing in a country that ''occupied'' another people, Sting responded, ''Few countries, including my own, have perfect human rights records. Everyone is guilty in some manner. The important thing is that something is being done about it.''
En wat betekent mazzel tov ? Goede dag ? En wat is jiddisch, het vreemde vind ik dat jiddisch soms nederlands duits achtig klinkt ?
Ja, en dat je Jiddisch soms Duits/Nederlands-achtig vindt klinken, klopt helemaal.
Mazzel tov (מזל טוב, mazal tov) betekent letterlijk ongeveer “goed geluk / goed gesternte”, maar in het gebruik betekent het “gefeliciteerd!” of “veel geluk ermee!”. Dus niet goede dag. Bij een huwelijk, geboorte, bar mitswa enz.: Mazel tov! Ons Nederlandse mazzel = geluk komt daar ook vandaan, via het Jiddisch.
Jiddisch is een Germaanse taal die zich vanaf ongeveer de middeleeuwen ontwikkelde onder Joodse gemeenschappen in Midden- en Oost-Europa. De basis is vooral Middelhoogduits, maar er zitten veel Hebreeuwse en Aramese woorden in, en later ook Slavische invloeden. Het wordt traditioneel met het Hebreeuwse alfabet geschreven.
Daarom kun je als Nederlander soms verrassend veel herkennen. Bijvoorbeeld Jiddisch hoyz = huis, kind = kind, gut = goed, brot = brood, vasser = water. Het voelt soms alsof je naar een merkwaardig familielid van Duits en Nederlands luistert.
En het leuke is dat het Nederlands zelf behoorlijk wat Jiddische woorden heeft opgenomen: mazzel, lef, gein, gozer, gabber, bajes, jatten, smeris, tof. Vooral via de Joodse gemeenschap van Amsterdam zijn veel van die woorden in het algemene Nederlands terechtgekomen.
Dus heel grof kun je de familie zo zien: Nederlands ↔ Duits ↔ Jiddisch zijn Germaanse verwanten, maar Jiddisch heeft daarnaast een flinke Hebreeuws-Aramese en Slavische laag. Daarom klinkt het ene zinnetje bijna Duits en het volgende ineens totaal onbekend.
Maar soiree heeft al twee ee dan is ook nog een accent overbodig tierelantijntjes katholiek interessant rococo teveel kitsch kunst
😂 Vanuit Nederlands perspectief: volkomen begrijpelijk. Soiree heeft al een keurige dubbele ee staan — wat wil dat woord nóg meer?
Maar de Fransen denken anders: soirée komt van soir (avond), en die -ée is een Franse uitgang. De é vertelt dus niet dat er “nog een e” bij moet, maar hoe die eerste e moet klinken.
Je kunt het inderdaad zien als typografische Franse rococo:
soiree → functioneel Nederlands schuurtje.
soirée → hetzelfde schuurtje, maar met ornamenten, engeltjes en een goudverf deurknop. 😹
Geen opmerkingen:
Een reactie posten